Union Minister Nitin Gadkari took notice of the statement made by MP Rahul Gandhi

 Union Minister Nitin Gadkari took notice of the statement made by MP Rahul Gandhi regarding Prime Minister Modi. The statement made by Rahul Gandhi is very shameful and unfortunate. It shows his confused mentality. It is natural to have ideological differences in politics, but it is highly condemnable for leaders holding constitutional positions in a democracy to use such language and words. This is an insult to the sentiments of the countrymen. The people of the country have given a befitting reply to this hateful politics of the Congress party and will continue to do so, said Gadkari. “The country is in an economic crisis and our Prime Minister is distributing chocolates in Italy. On one hand, farmers, youth, women, laborers and small businessmen are crying out. However, on the other hand, the fact that Prime Minister Modi is making reels on social media is not leadership, but a gimmick,” said Rahul Gandhi.

"Vultures – A Mirror of Society’s Moral Decline”

 “Vultures – A Mirror of Society’s Moral Decline”

For the past two–three days, after seeing the incidents of rape that have occurred in Maharashtra, I was reminded of the play “Gidhade” by Vijay Tendulkar. Through a family story, he portrayed the crumbling morality and values within society. At that time, this play created a massive storm in Marathi theatre as well as in society. It sparked widespread debate, and with powerful performances by Shreeram Lagoo and others, it became immensely impactful.

Does a human mind really carry such cruelty, lust, and immorality? Can the entire human society become like this? Or was the play merely portraying extreme negativity? These were the questions that surrounded the play back then. But if Vijay Tendulkar were alive today—what would he have written instead of “Gidhade”? After witnessing a grandfather assaulting his own 9-year-old granddaughter in Pune, one wonders what expression could even capture such horror. Today, the condition of our society has sunk to a level that would shame even vultures.

Be it the incident in Nasrapur or the disturbing cases of distorted relationships seen in places like Bengaluru, these are clear signs that the value of good संस्कार (values) is declining. A man being gentle and thoughtful is wrongly perceived as weakness or softness—this is an extremely dangerous mindset. Instead of teaching children values and art, there is an overwhelming focus on birthdays, cars, videos, and mobile phones, which are now considered “status symbols.” What else can such a generation create, if not a jungle-like society?

Rather than blaming only the government, society must also reflect on its own responsibilities. The presence of such ‘vultures’ and degrading tendencies is tarnishing the image of society as a whole. If not stopped now, even more horrific incidents are inevitable.

Today, what is needed is not just protest, but introspection. We must rebuild values within every household. Children should be taught not only education but humanity. Awareness about gender equality, mutual respect, and personal boundaries must be instilled—this is everyone’s responsibility.

Merely chanting the name of Chhatrapati Shivaji Maharaj is not enough; protecting the children of our society is our collective duty. We must set aside our small selfish interests. It is time to sow the seeds of good values in society—otherwise, everyone will turn into wolves, and even young girls will find it impossible to live safely.

This is not just a warning—it is a reality. And the responsibility to change it lies with us.

— Kedar Mukund Kulkarni

गिधाडे – समाजाच्या अधःपतनाचा आरसा

 

गिधाडे – समाजाच्या अधःपतनाचा आरसा

गिधाडे

दोन-तीन दिवसांपासून महाराष्ट्रामध्ये घडलेल्या बलात्काराच्या घटना पाहिल्या आणि विजय तेंडुलकरांच्या ‘गिधाडे’ नाटकाची आठवण झाली. समाजातील ढासळलेली नैतिकता आणि संस्कार त्यांनी कुटुंबाच्या गोष्टीतून मांडले. त्यावेळी या नाटकाने आणि कलाकृतीने मराठी रंगभूमीवर तसेच समाजामध्ये प्रचंड वादळ निर्माण केले. सर्वत्र यावर उलटसुलट मंथन झाले आणि श्रीराम लागू तसेच इतर कलाकारांच्या दर्जेदार, कसदार अभिनयाने ते गाजले.

समजाने माणसाच्या मनात इतकी क्रूरता, वासना आणि अनैतिकता असते का? संपूर्ण मानव समाज असा होऊ शकतो का? की यात फक्त नकारात्मकता दाखवली आहे? अशा अनेक प्रश्नांसह हे नाटक गाजले. पण आज विजय तेंडुलकर असते तर? आजोबांनी ९ वर्षांच्या स्वतःच्या नातीवर पुण्यामध्ये केलेला अत्याचार पाहून ‘गिधाडे’ ऐवजी त्यांना काय निवडावे लागले असते? गिधाडालाही लाज वाटावी अशी अवस्था सध्या आपल्या समाजामध्ये आली आहे.

नसरापूरमधील घटना असो की बेंगळुरूमधील पती-पत्नीमधील विकृत प्रकार असो, समाजात चांगल्या संस्कारांची किंमत कमी होत असल्याचे हे स्पष्ट लक्षण आहे. पुरुषाने कोमल, विचारशील असणे हे ‘बाईलपणाचे’ किंवा ‘मुलमुलीत’ समजले जात आहे, ही अत्यंत धोकादायक मानसिकता आहे. मुलांना चांगले संस्कार आणि कला शिकवण्यापेक्षा वाढदिवस, गाड्या, व्हिडिओज, मोबाईल्स यांचा भडिमार होत आहे आणि त्यालाच ‘स्टेटस’ समजले जात आहे. मग येणारी पिढी जंगलराज निर्माण करणार नाही तर काय?

फक्त सरकारला दोष देण्यापेक्षा स्वतःची जबाबदारी काय, याकडे देखील संपूर्ण समाजाने लक्ष दिले पाहिजे. येणाऱ्या काळात या असल्या समाजातील ‘गिधाडां’मुळे आणि खराटसारख्या प्रवृत्तीमुळे संपूर्ण समाजाची बदनामी होत आहे. ती थांबवली नाही तर याहूनही मोठे प्रकार घडल्याशिवाय राहणार नाहीत.

आज गरज आहे ती केवळ निषेधाची नाही, तर आत्मपरीक्षणाची आहे. घराघरात संस्कारांची पुन्हा उभारणी करण्याची आहे. मुलांना केवळ शिक्षण नव्हे तर माणुसकी शिकवण्याची आहे. स्त्री-पुरुष समानता, परस्पर आदर आणि मर्यादा यांची जाणीव करून देणे ही प्रत्येकाची जबाबदारी आहे.

नुसते शिवाजी महाराजांचे नाव घेऊन चालणार नाही; आपल्या समाजातील मुलामुलींचे रक्षण करणे ही आपली सामूहिक जबाबदारी आहे, तेही आपले लहानसहान स्वार्थ बाजूला ठेवून. समाजामध्ये चांगल्या संस्कारांचे बीज रोवण्याची वेळ आली आहे; नाहीतर सगळेच लांडगे होतील आणि लहान मुलींचे सुद्धा जगणे अशक्य होईल.

हा केवळ इशारा नाही, तर वास्तव आहे—आणि ते बदलण्याची जबाबदारी आपलीच आहे.

—केदार मुकुंद कुलकर्णी

“On the occasion of the Kharat incident”

 

Nowadays, in Maharashtra and across the country, especially cases involving obscene videos of Marathi women are becoming widely discussed. First the Ashok Kharat case, then the Paratwada Mohammad Ayaz case, and just recently the Kolhapur incident. It seems unlikely that such cases will stop here, because there has been little visible effort to find the root causes behind them.

Today, women in our Marathi society have gained more freedom. But the question is—has this generation received the right values to use and enjoy that freedom responsibly? Are they capable of using it in a constructive way? Are parents explaining that facilities like mobile phones and vehicles are meant to increase productivity and capability? Are we telling girls that life is not meaningless if they do not have these things?

It is also important to note that women are often emotionally sensitive. At times, in an emotional moment, there is a possibility of making wrong decisions. Nowadays, in many Marathi households, not having money, a four-wheeler, grand events, birthday parties, flashy clothes, fireworks, or high-definition videos from multiple angles is being perceived as embarrassing. This creates a feeling of not being worthy of living. Due to such emerging psychological pressures, many girls are getting attracted towards fake and superficial happiness.

Some irresponsible men take advantage of this by showcasing fake wealth, looks, power, and fame, and end up trapping women. Today, instead of spending free time on reading, skill development, exercise, yoga, or exploring nature, many women are choosing activities like Facebook chatting, partying, makeup, making reels, and editing photos using apps.

That is why I raise this concern—have we really taught the coming generation how to use freedom and gadgets in a positive way? Are we, as a society, becoming mature? Are women mentally prepared to handle the personal exposure and overwhelming access to information that mobile phones bring?

Will women use their freedom for personality development, education, physical well-being, and skill development? Considering the surrounding environment, mental health issues, hormonal imbalances, and physical changes at different stages of life, are they receiving support from their families? Do they even ask for that support?

At different stages of life, does our society and family system have the ability to guide and fulfill their emotional needs in a healthy way? What are we doing about this?

These are important questions we must ask ourselves. Otherwise, such incidents are likely to keep increasing.

— Kedar Mukund Kulkarni

स्मृतींच्या पलीकडचा स्पर्श — एक हरवलेला काळ-आशाताई

 स्मृतींच्या पलीकडचा स्पर्श — एक हरवलेला काळ

परवा आपल्या अतिशय लाडक्या गायिका आशाताई यांच्या अंत्यसंस्काराचे दृश्य पाहताना मनात अनेक विचार दाटून आले. त्या क्षणी फक्त एका व्यक्तीचा निरोप नव्हता, तर जणू एका संपूर्ण काळाचा, एका युगाचा अंत डोळ्यासमोर उभा राहिला होता.

आशाताई आणि त्यांच्या पिढीतील कलाकार म्हणजे जणू शंभर वर्षांचा इतिहास आपण प्रत्यक्ष अनुभवत होतो. त्यांच्या आवाजात, त्यांच्या हसण्यात, त्यांच्या स्पर्शात एक जिवंतपणा होता—जो आता हळूहळू दूर जात आहे. पुढच्या काळात आपल्याला त्यांचे गाणे ऐकायला मिळेल, व्हिडिओ पाहायला मिळतील, पण त्या भावनांचा "सजीव स्पर्श" कधीच अनुभवता येणार नाही. ती अनुभूती कृत्रिम राहील, आठवणींत अडकलेली.

काही गोष्टींचा आनंद हा त्यांच्या जिवंतपणातच असतो. जसं एखाद्या गायीचं वासरावरचं प्रेम किंवा हत्तीण आपल्या पिलाची घेत असलेली काळजी — हे दृश्य प्रत्यक्ष पाहण्यात जो आनंद आहे, तो कोणत्याही चित्रात किंवा व्हिडिओमध्ये मिळत नाही. तसंच या महान कलाकारांचं अस्तित्व त्यांच्या कलाकृतीत जरी जिवंत असलं, तरी त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा उबदार स्पर्श हरवणं ही एक मोठी पोकळी आहे.

आज भारतातील मिलेनियल पिढी हळूहळू पस्तिशीकडे झुकत आहे. आयुष्यातील "हरवणं" म्हणजे काय, एखाद्या व्यक्तीचं जाणं किती खोलवर परिणाम करतं, याची जाणीव आता खरी होत आहे. त्यामुळेच जेव्हा जुन्या काळातील मोठे कलाकार आपल्यातून निघून जातात, तेव्हा मनाला अधिक तीव्र धक्का बसतो. तेव्हा अजून एक जिवंत दुवा निखळल्याची भावना  निर्माण होते. हळूहळू हे दुवे  संपतहोत चालले आहेत, ही जाणीव मनाला हळवी करून जाते.

  त्या दिवशी हेलन आणि सचिन तेंडुलकर यांना पाहिलं, त्यांच्या त्या कापऱ्या पण प्रेमळ आवाजात आणि स्पर्शात एक वेगळीच शांतता जाणवली. वय जसजसं वाढतं, तसं मन अधिक स्वच्छ, निर्मळ आणि निराकार होत जातं. जसं पिकलेलं फळ नेहमी गोड असतं, तशी ही माणसंही अनुभवांनी परिपक्व होऊन अधिक गोड, अधिक प्रेमळ बनतात. त्यांच्या भावनांमध्ये कोणताही दिखावा राहत नाही—फक्त शुद्ध, निरपेक्ष प्रेम उरतं.

आशाताई किंवा हेलनजी या फक्त त्यांच्या कुटुंबातील आजी नसतात, त्या संपूर्ण समाजाच्या, आपल्या सगळ्यांच्या "आजी" बनून जातात. कारण त्यांच्या कलेने, त्यांच्या अस्तित्वाने त्यांनी आपल्याला जे दिलं आहे, ते केवळ मनोरंजन नाही, तर आयुष्यभर सोबत राहणारी भावनिक शिदोरी आहे.

आज त्या आपल्या सोबत नसल्या, तरी त्यांच्या आठवणी, त्यांचा आवाज, त्यांची ऊब कायम आपल्या मनात जिवंत राहील. पण तरीही मनाच्या एका कोपऱ्यात हे मान्य करावंच लागतं—काहीतरी खूप मोठं हरवलं आहे… आणि त्या हरवण्याची जाणीवच कदाचित आपल्याला अधिक माणूस बनवते.

केदार मुकुंद कुलकर्णी

नीलम गोऱ्हे यांचे स्थान आणि योगदान

 

Writing

आजच्या वेगवान आणि प्रचंड स्पर्धात्मक माध्यमविश्वात राजकारणातील सखोल, विचारपूर्वक मांडलेले मुद्दे अनेकदा दुर्लक्षित राहतात, ही वस्तुस्थिती नाकारता येत नाही. गेल्या काही काळापासून नीलम गोऱ्हे यांच्या भाषणांचा आणि त्यांच्या राजकीय भूमिकांचा मागोवा घेताना ही गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते. त्यांनी उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना सोडून एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेत प्रवेश करताना मांडलेली भूमिका ही केवळ राजकीय हालचाल नव्हती, तर ती एका कार्यकर्त्याच्या, एका अनुभवी नेत्या म्हणून केलेली अंतर्मुख आणि स्पष्ट मांडणी होती.

त्यांच्या भाषणांमध्ये त्यांनी संघटनात्मक अडचणी, नेतृत्वातील बदल, निर्णय प्रक्रियेतील केंद्रीकरण, तसेच कार्यकर्त्यांशी संवादातील तुटलेपण यांसारखे अनेक गंभीर मुद्दे मांडले. हे मुद्दे कोणत्याही पक्षाच्या दीर्घकालीन स्थैर्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे असतात. मात्र दुर्दैवाने, माध्यमांनी या मुद्द्यांवर सखोल चर्चा करण्याऐवजी त्यांच्या “मर्सिडीज” संदर्भातील उल्लेखाला अतिप्रमाणात उचलून धरले आणि त्यावरून मोठ्या प्रमाणावर ट्रोलिंग घडवून आणले. यामुळे मूळ विषय बाजूला पडला.

आजच्या पत्रकारितेमध्ये “टीआरपी” आणि “व्हायरल कंटेंट” यांना जास्त महत्त्व दिले जात असल्याचे चित्र दिसते. परिणामी, राजकीय विश्लेषणाचे गांभीर्य कमी होत चालले आहे. शिवसेना का फुटली, तिची आजची अवस्था का झाली यावर अनेक मोठी आणि कधीकधी अनावश्यक गुंतागुंतीची विश्लेषणे ऐकायला मिळाली; पण नीलम गोऱ्हे यांनी मांडलेल्या नेमक्या आणि थोडक्यात सांगितलेल्या कारणांची सखोल चिकित्सा झाली नाही, ही खंत राहते.

महिलांच्या प्रश्नांबाबत त्यांनी केलेले कार्यही तितकेच महत्त्वाचे आहे. आजच्या काळात जिथे मूलभूत प्रश्नांवर प्रगती कासवाच्या गतीने होत आहे, तिथे हे विषय सातत्याने पुढे आणणे, त्यासाठी मैदानात उतरून काम करणे, हे सोपे नाही. अशा विषयांमध्ये तात्काळ प्रसिद्धी किंवा टीआरपी मिळत नसली तरी समाजाच्या दृष्टीने त्यांचे महत्त्व अनन्यसाधारण आहे.

पुण्यातील टेकड्यांवरील अतिक्रमणाचा प्रश्न हा केवळ स्थानिक समस्या नसून तो व्यापक पातळीवर पर्यावरणीय आणि शहरी नियोजनाच्या समस्यांचे प्रतीक आहे. अशा प्रश्नांवर सातत्याने आवाज उठवणे, त्याकडे लोकांचे आणि प्रशासनाचे लक्ष वेधणे, हेही तितकेच महत्त्वाचे कार्य आहे.

आज महाराष्ट्रातील सर्वपक्षीय महिला नेतृत्वाचा विचार केला, तर नीलम गोऱ्हे यांचे स्थान आणि योगदान निश्चितच महत्त्वाचे आहे. त्यांच्या राजकीय भूमिकेची, विचारांची आणि कामाची योग्य दखल घेणे, त्यावर वस्तुनिष्ठ आणि सखोल चर्चा करणे ही काळाची गरज आहे. व्यक्तीच्या एखाद्या विधानावर लक्ष केंद्रित करण्यापेक्षा तिच्या संपूर्ण कार्यपद्धतीचा आणि समाजातील योगदानाचा विचार होणे अधिक आवश्यक आहे.

शेवटी, राजकारणातील खऱ्या अर्थाने उपयुक्त आणि परिवर्तनशील विचारांना योग्य व्यासपीठ मिळणे गरजेचे आहे. माध्यमांनीही केवळ चर्चेचा गाजावाजा न करता, अशा गंभीर आणि मूलभूत विषयांकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. तेव्हाच समाजाला वास्तवाचे योग्य चित्र समजेल आणि लोकशाही अधिक सक्षम बनेल.

— केदार कुलकर्णी

अजितदादांच्या निमित्ताने

 महत्त्वाच्या राजकीय व्यक्तींची सुरक्षा : व्यक्तीपेक्षा मोठा असतो सार्वजनिक विश्वास

अजितदादांच्या निमित्ताने…

तसा मी एका अर्थाने राष्ट्रवादी काँग्रेसचा समर्थक नाही. पण अजितदादांचं जाणं आणि त्याच्या शेवटी ज्या पद्धतीने सगळं घडलं, त्याची वेदना मनातून अजूनही जात नाही. त्यांच्या राजकीय भूमिकांबाबत, काम करण्याच्या पद्धतीबाबत किंवा व्हिजनबाबत मतमतांतरे असू शकतात—ती असणं स्वाभाविकच आहे. पण कामाबद्दलची निष्ठा, सर्व स्तरांतील लोकांबद्दलची तळमळ आणि आत्मीयता, स्वतः झोकून देऊन काम करण्याची वृत्ती, तसेच महाराष्ट्र पुढे नेण्याची असलेली तीव्र ओढ याबद्दल कुणीही शंका घेऊ शकत नाही. आणि जर कोणी तसं करत असेल, तर तो अज्ञानातूनच करत असावा.

मागच्या वेळी अजितदादा आणि फडणवीस यांच्यासोबतच्या हेलिकॉप्टरच्या प्रसंगाबद्दल चर्चा सुरू होती, तेव्हा महत्त्वाच्या व्यक्तींच्या सुरक्षेबाबत काहीतरी लिहावंसं वाटलं होतं. पण “आपलं कोण वाचणार?” या भावनेतून ते मनातच राहून गेलं. मात्र दोन दिवसांपूर्वी आलेली बातमी ऐकून अक्षरशः धक्का बसला. त्या क्षणी जाणवलं की अशा महत्त्वाच्या व्यक्तींच्या सुरक्षेबद्दल लिहिणं केवळ मतप्रदर्शन नाही, तर एक गरज आहे.

राजकारणात एखादी व्यक्ती ही केवळ एक नेता नसते, तर ती लाखो लोकांच्या अपेक्षा, स्वप्नं आणि भविष्यातील दिशेचं प्रतिनिधित्व करत असते. त्यामुळे अशा व्यक्तीची सुरक्षा हा वैयक्तिक विषय न राहता सार्वजनिक हिताचा प्रश्न बनतो. अलीकडच्या काही घटनांमुळे हे पुन्हा एकदा तीव्रतेने जाणवलं. मतभेद, पक्षीय भूमिका, राजकीय समीकरणं वेगळी असू शकतात; पण एखाद्या महत्त्वाच्या नेत्याबद्दल मनात असलेली आपुलकी, त्याच्या कार्यपद्धतीबद्दलचा आदर आणि अचानक घडलेल्या प्रसंगातून निर्माण होणारी वेदना ही कुणालाही चुकवता येत नाही.

अनेक पक्ष हे प्रत्यक्षात “एक-खांबी तंबू” असतात. संपूर्ण संघटना एखाद्या किंवा दोन व्यक्तींवर अवलंबून असते—जसं की शरद पवार साहेब किंवा अजितदादा यांच्यासारख्या नेत्यांभोवती फिरणारी राजकीय व्यवस्था. अशा वेळी त्या व्यक्तीची सुरक्षितता म्हणजे पक्षाची, कार्यकर्त्यांची आणि मतदारांची सुरक्षितता असते. म्हणूनच महत्त्वाच्या नेत्यांनी स्वतःच्या सुरक्षेबाबत अतिरिक्त सजगता बाळगणं हे त्यांच्या जबाबदारीचा भाग ठरतं.

आजच्या धावपळीच्या राजकारणात वेळ वाचवण्यासाठी हेलिकॉप्टर, खासगी जेट, अतिवेगवान प्रवास याकडे कल वाढलेला दिसतो. पण वेळ वाचवण्याच्या नादात धोका पत्करणं कितपत योग्य आहे, याचा विचार करायला हवा. शक्य असेल तेव्हा कॉमन एअरबस, हाय-स्पीड ट्रेन किंवा सुरक्षित रस्तेप्रवासाला प्राधान्य दिलं पाहिजे. प्रवासाचं वेळापत्रक थोडं सैल ठेवणं, कमी कार्यक्रम स्वीकारणं आणि सतत एका ठिकाणाहून दुसरीकडे धावणं टाळणंही तितकंच महत्त्वाचं आहे.

आज तंत्रज्ञानाने दिलेली सुविधा मोठी आहे. व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंग, डिजिटल बैठका, हायब्रीड कार्यक्रम यांचा जास्तीत जास्त वापर करता येऊ शकतो. प्रत्येक कार्यक्रमाला प्रत्यक्ष उपस्थिती आवश्यकच असते असं नाही. कायमस्वरूपी किंवा मुख्य कार्यकेंद्र निश्चित असावं, जिथून बहुतांश निर्णय आणि समन्वय साधता येईल. कार्यकर्ते आणि पक्षातील सदस्यांनीही आपल्या नेत्याची काळजी घेणं ही आपली जबाबदारी आहे, ही जाणीव ठेवायला हवी.

सुरक्षा म्हणजे केवळ गार्ड्स किंवा बंदोबस्त नाही; ती नियोजनाची साखळी असते. पक्षाची दुसरी फळी तयार असणं, महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या वाटून देणं आणि नेतृत्व अचानक अनुपस्थित राहिलं तरी कामकाज ठप्प होणार नाही, याची व्यवस्था असणं गरजेचं आहे. पुढील अनेक वर्षांचं किमान दिशादर्शक व्हिजन डॉक्युमेंट, धोरणात्मक नोंदी, निर्णयांची स्पष्ट कागदपत्रं तयार ठेवली तर अनपेक्षित प्रसंगी गोंधळ उडत नाही.

कायदेशीर बाबीही तितक्याच महत्त्वाच्या आहेत. पक्षातील पदे, अधिकार, प्रतिनिधित्व याबाबत स्पष्ट कायदेशीर तरतुदी आणि मार्गदर्शक दस्तऐवज आधीच तयार असावेत, जेणेकरून गैरवापर होणार नाही. वैयक्तिक पातळीवर वारसदार निश्चित करणं, इच्छापत्र (Will) तयार ठेवणं, विमा, मालमत्ता आणि डिजिटल कागदपत्रांची माहिती कुटुंबाला देणं हेही वास्तववादी पण आवश्यक पाऊल आहे.

वाहनांची नियमित सेफ्टी ऑडिट, एकाच वाहनातून संपूर्ण कुटुंबाने प्रवास टाळणं, फोन व डिजिटल डेटाचं सुरक्षित व्यवस्थापन, सायबर सुरक्षेची काळजी—हे सगळं आधुनिक सुरक्षेचा भाग आहे. शत्रू, विरोधक किंवा संभाव्य धोके याबद्दलची माहिती अद्ययावत ठेवणं, आधुनिक सुरक्षा साधनांचा वापर करणं आणि तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने सुरक्षेचा आराखडा सतत अपडेट करणंही तितकंच गरजेचं आहे.

शेवटी, अपघात कधीही होऊ शकतात—ही वस्तुस्थिती स्वीकारूनच तयारी करावी लागते. ही भीती पसरवण्यासाठी नाही, तर जबाबदारीने वागण्यासाठीची जाणीव आहे. कारण एखादी व्यक्ती गेली, तर केवळ एक चेहरा नाहीसा होत नाही; तर एक प्रवास, एक विचारधारा आणि अनेक लोकांची आशा हादरते. म्हणूनच महत्त्वाच्या राजकीय व्यक्तींची सुरक्षा ही त्यांची वैयक्तिक नव्हे, तर सामाजिक गरज आहे.

— Kedar Kulkarni